Natuurlijk spelen hier meer factoren een rol. Zoals: hoe bekend ben je met het apparaat, en wat weet je al?
Maar veilig en gezond werken kun je niet overlaten aan de individuele leerstijl van de werknemer. Veiligheidsinstructies moeten gevolgd worden. Die gebruiksaanwijzing kan van levensbelang zijn. Deze gebruiksaanwijzing verpakken wij als arboprofessionals in een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), uitgewerkt tot een veiligheidsprocedure en/of werkinstructie.
Als we deze documenten negeren en het werk uitvoeren zonder de vereiste kennis, leidt dat tot gevaar en grote risico's bij het werken. Een RI&E is een wettelijk vereist document dat moet zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Een veiligheidsprocedure en/of werkinstructie zijn in de praktijk ook onmisbaar.
Hoe leg je dit uit aan iemand die nieuw is in het werkveld? Zoals een preventiemedewerker? En nog belangrijker: hoe zorg je dat werknemers doordrongen raken van dit belang?
Het arbobeleid
In de Arbowet staan de algemene voorschriften voor het arbeidsomstandighedenbeleid:
- De probleemstelling formuleren, oftewel de RI&E
- De oplossingen kiezen en optekenen in het plan van aanpak (PvA)
- De uitvoering organiseren, inclusief wie daar verantwoordelijk voor is (ook in het PvA)
- Het beleid evalueren en zo nodig bijstellen, met Plan-Do-Act-Check (PDCA-cyclus)
De Arbowet en doelvoorschriften
De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) schrijft niet precies voor hóe we veilig en gezond moeten werken. Maar wel dat het arbobeleid vorm krijgt door middel van algemene doelvoorschriften. Doelvoorschriften zijn voorschriften die de werkgever verplichten om zijn werknemers tot een bepaald niveau te beschermen tegen de risico's die het werken met zich meebrengt.
In de Arbowet staan algemene doelvoorschriften, terwijl in het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit) doelvoorschriften staan die zijn gericht op specifieke risico's. Belangrijke algemene doelvoorschriften zijn: een nadelige invloed van de arbeid op de veiligheid en de gezondheid van de werknemers tegengaan, en de arbeidshygiënische strategie toepassen. Hoe moet de werkgever dat doen?
De uitvoering
De RI&E geeft een schatting hoe groot de kans is dat de gevaren die het werk met zich meebrengt ook werkelijk een risico opleveren. Het PvA geeft aan hoe deze kans te voorkomen is of zo klein mogelijk valt te maken. Bij de uitvoering van het PvA kunnen risico's overblijven voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers.
De aanpak van die risico's moet gebeuren in een verplichte hiërarchische volgorde: de 'arbeidshygiënische strategie'. Dat betekent: eerst de bron van de risico's bestrijden, vervolgens collectieve maatregelen nemen, daarna individuele maatregelen en als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) gebruiken.
De bron van een risico is lang niet altijd aan te pakken. Daarom moeten we de kans dat het risico zich tóch manifesteert voorkomen of beperken. Dit kan door te werken op een goed doordachte manier. Deze manier van werken moeten we vastleggen in de veiligheidsprocedure en/of werkinstructie.
De veiligheidsprocedure en werkinstructies
De veiligheidsprocedure en de werkinstructie zijn dus beheersmaatregelen die volgen uit het PvA. Wat is nu het verschil tussen een veiligheidsprocedure en een werkinstructie?
- Een veiligheidsprocedure is een document dat in stappen de opeenvolgende fasen beschrijft waarop we de veilige manier van werken moeten uitvoeren.
- Een werkinstructie is een document dat met opeenvolgende, concrete activiteiten beschrijft hoe we moeten handelen in één stap van de veiligheidsprocedure.
De RI&E schrijft voor dat de organisatie een inschatting maakt van de kans dat een risico echt ook een ongeluk wordt. Deze schatting, ofwel dit scenario, bestaat uit 3 delen:
- Blootstelling: de manier waarop de werknemer met het risico wordt geconfronteerd
- Frequentie: hoe vaak de werknemer ermee wordt geconfronteerd
- Effect: wat voor gevolgen dat heeft voor de werknemer
Dit scenario als geheel heeft prioriteit in het beleid. Maar de losse onderdelen ervan zijn zeker ook belangrijk voor de veiligheidsprocedure en de werkinstructie.
Wanneer zijn een veiligheidsprocedure en werkinstructie goed?
Een veiligheidsprocedure en werkinstructie moeten natuurlijk helder geschreven zijn. De volgorde moet aansluiten op hoe we de stappen of de instructie in de tijd moeten uitvoeren. Maar is de veiligheidsprocedure of werkinstructie ook van toegevoegde waarde voor de zorg voor veiligheid of gezondheid bij het werken?
Om dit te toetsen, is een andere manier van kijken nodig. Daarbij speelt het scenario van het risico vanuit de RI&E een belangrijke rol. De onderdelen van dit scenario (de blootstelling, de frequentie en het effect) moeten door de procedure of werkinstructie beperkt of voorkomen worden. Door het werk uit te voeren volgens de veiligheidsprocedure of werkinstructie worden de risico's voorkomen of zo veel mogelijk beperkt.
Wat is jouw bronaanpak?
Veiligheidsinstructies zijn dus niet zomaar een documentje. Als arboprofessional moet je er scherp op zijn dat werknemers dit beseffen. Ook neem je stappen om ervoor te zorgen dat ze de veiligheidsprocedure en werkinstructie lezen, onthouden en volgen. Denk daarbij eens aan een infographic of video. Want vaak werkt een plaatje beter dan een praatje. Op die manier zorg jij er bij de bron voor dat de veiligheidsinstructies inderdaad niet zomaar een documentje zijn.
Bron: ORnet
