Om de netcongestie in Utrecht op te vangen, zijn door Stedin tien maatregelen geïmplementeerd. Het inzetten van stroomgeneratoren is één van deze maatregelen en veruit de duurste. Daarom schreef de netbeheerder, samen met landelijk netbeheerder TenneT, in oktober 2024 een technologie-neutrale aanbesteding uit. Dit betekent dat verschillende technologieën, zoals gasgeneratoren, batterijen, waterstofinstallaties of systemen op Hydrotreated Vegetable Oil (HVO), in aanmerking komen. Mits ze voldoen aan de gestelde eisen.
Warmold ten Zijthoff, regiodirecteur Utrecht bij netbeheerder Stedin, erkent dat door de gestelde eisen gasgeneratoren de meest waarschijnlijke optie zijn. “Dit komt doordat de generatoren voor langere tijd stroom moeten kunnen leveren. Het aantal technieken daarvoor is beperkt. Duurzaamheid is ook een van de criteria in de uitvraag, maar ik verwacht niet dat bedrijven inschrijven op generatoren op waterstof of groen gas. Simpelweg omdat de infrastructuur daarvoor nog niet beschikbaar is.”
Situatie nijpend
Volgens Ten Zijthoff is de situatie door de groei van het aantal zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen in Utrecht dermate nijpend dat deze dure maatregel nodig is. “Dat gaat allemaal gewoon door, waardoor het niet gaat passen op het elektriciteitsnet en er allerlei maatregelen nodig zijn om stroomstoringen te voorkomen.”
Dat blijkt ook uit de Kamerbrief die minister Jetten stuurde op 25 april 2024. Hierin benoemt hij de problemen. Ook vraagt hij netbeheerders om versnelling en uitbreiding van de maatregelen om netcongestie tegen te gaan in onder meer de provincie Utrecht. Tussen 2026 en 2029 wordt in die provincie een tekort aan netcapaciteit van ongeveer 250 MW verwacht. Daarom wil Stedin pieken voorkomen en de ruimte op het stroomnet beter benutten. Batterijen zijn daarvoor ongeschikt. Hiermee kunnen alleen pieken voor een korte periode van minder dan 24 uur worden opgevangen.
Noodzakelijke tussenstap
De aanbesteding voor de inzet van stroomgeneratoren zit inmiddels in de eindfase en zou eind mei rond moeten zijn. Vervolgens is er nog een mogelijkheid voor andere bedrijven om bezwaar aan te tekenen, waarna Stedin in juni met de uitkomst komt.
De inzet van generatoren op fossiele brandstoffen lijkt in strijd met duurzaamheidsdoelstellingen, maar is volgens Stedin een noodzakelijke tussenstap. Ten Zijthoff: “Als je kijkt naar het totale CO2-plaatje, valt het wel mee. Het is eigenlijk een beetje grijs voor meer groen. Aan het eind van de periode, in 2029, draaien deze generatoren ongeveer 200 uur per jaar. Daarmee creëer je wel sneller extra ruimte op het net voor bijvoorbeeld all-electric-nieuwbouw, zonnepanelen en laadpalen.”
Meer flexibel vermogen
Ten Zijthoff sluit niet uit dat de noodvoorziening met stroomgeneratoren uiteindelijk groter wordt dan de uitgevraagde 60 MW. “We hebben het contract zo vormgegeven dat het ook opgeschaald kan worden. We verwachten namelijk dat we eerder meer dan minder flexibel vermogen nodig hebben.”
Stedin en de provincie Utrecht zijn nog in onderhandeling met gemeenten om te bekijken waar de tijdelijke stroomvoorziening wordt geplaatst. Deze voorziening neemt naar verwachting per 10 MW ongeveer evenveel ruimte in als een zeecontainer. In totaal gaat het om zes containers, die bij voorkeur in de buurt van een tussenstation van TenneT worden geplaatst.”
Stikstof-uitstoot
De generatoren veroorzaken ook stikstof-uitstoot. Of dat problemen gaat opleveren wordt nog onderzocht. Maar Ten Zijthoff acht die kans klein. “We moeten natuurlijk kijken hoe dicht deze generatoren op de natuur staan. Maar het huidige beeld is dat deze installaties zeer beperkt draaien.”
Dat is volgens hem ook afhankelijk van de ontwikkelingen in de energietransitie. “Als iedereen opeens van het gas af gaat, belast dat het elektriciteitsnet extra.” Voorlopig zijn de generatoren tot 2029 nodig, daarna zou TenneT het net voldoende uitgebreid moeten hebben. “Maar of dat wordt gehaald, is nog maar de vraag.”
Alternatieven
Netcongestie speelt natuurlijk niet alleen in de provincie Utrecht. Technisch is het dan ook mogelijk om deze oplossing elders in te zetten. Er is wel een maar. Ten Zijthoff: “Het is ook de duurste maatregel in het pakket. In Utrecht is het probleem zo groot dat we risico’s lopen, maar ik zou eerst naar de alternatieven kijken. Wij zien het vooral als verzekering voor als het echt spannend wordt.”
