Ik heb sterk de indruk dat het werkoverleg bezig is een comeback te maken. De afgelopen jaren is bij veel organisaties een centralisatieslag gemaakt als het gaat over medezeggenschap. Daar waar concerns een scala aan medezeggenschapslagen kende met een COR, OR’en en OC’s is er nu vaak niet meer dan één ondernemingsraad. Deze medezeggenschapskaalslag lijkt onverminderd door te gaan ondanks een recente rechterlijke uitspraak die aangeeft dat medezeggenschap volgens de WOR zo laag mogelijk in de organisatie dient vorm te krijgen. Wat je wel ziet is dat deze centralisering gaten slaat in de medezeggenschapsbehoefte bij werknemers maar ook bij het management. Om deze lacune te vullen wordt het werkoverleg weer van stal gehaald en nieuw leven ingeblazen.

Helaas, helaas, het klinkt zo mooi en dat zou het ook kunnen zijn ware het niet dat het werkoverleg meestal een lachertje is. Zeker daar waar op de werkvloer de gezagsverhoudingen sterk hiërarchisch zijn is het vaak niet meer dan een topdown werkinstructie en communicatie bijeenkomst. Formeel mogen de medewerkers wel wat zeggen, maar met al te kritische vragen komen wordt vaak niet in dank afgenomen en veroorzaakt meestal paniek bij de leidinggevende en een functioneringsgesprekje achteraf. De meeste medewerkers zien in deze bijeenkomsten dan ook vaak helemaal niets of als een moment om even rustig koffie te kunnen drinken. Omdat een werkoverleg plaatsvindt in de lijnorganisatie, in tegenstelling tot medezeggenschap volgens de WOR, werken gezagsverhoudingen op negatieve wijze door in het werkoverleg en zal het haar doelen niet bereiken.

Daar waar men toch nog iets probeert te maken van werkoverleg loert het gevaar van sociaal wenselijk gedrag en de Abilene paradox om de hoek. Leidinggevenden doen voorzichtige voorstellen waar ze zelf niet achterstaan maar denken dat hun medewerkers deze wel kunnen waarderen en de medewerkers accepteren deze omdat ze denken dat hun leidinggevende dat graag wil en andersom. Het gevolg is dat er besluiten worden genomen die eigenlijk niemand wil. Dat kan niet de bedoeling van medezeggenschap zijn op welk niveau dan ook.